ZBORNIK SEMINARA ZA STUDIJE MODERNE UMETNOSTI FILOZOFSKOG FAKULTETA UNIVERZITETA U BEOGRADU
PRIKAZ IZLOŽBE ZDRAVKO JOKSIMOVIĆ: SVETLUCAVO PRIJATELJSTVO
Sva prava zadržana (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
PRIKAZ IZLOŽBE DAVID HOCKNEY: OD PAPIRA DO EKRANA
PONOVNO PROMIŠLJANJE APRILSKIH SUSRETA: IZVOĐENJE ALTERNATIVA
Inspirisan programom koji su studenti osmislili tokom nedavne petomesečne okupacije Studentskog kulturnog centra u Beogradu, integralnog dela šireg studentskog protesta u Srbiji, ovaj rad razmatra Aprilske susrete kao ključnu manifestaciju koja je obeležila formativnu i konceptualno značajnu fazu u istoriji ovog centra. Kroz analizu programa, ideja, diskusija i umetničkih praksi, tekst nastoji da istraži potencijali odjek Aprilskih susreta u savremenim studentskim borbama. Programi, sa brojnim međunarodnim i jugoslovenskim učesnicima, istraživali su novu logiku umetničke produkcije koja je u svojoj suštini težila transformaciji institucionalnog okvira.Danas se pitanje institucionalnih formi i njihovih mogućih alternativa ponovo javlja kao centralna preokupacija nove generacije studenata, ukazujući na trajnu relevantnost primera i znanja stvorenih u okviru naše neoavangardne tradicije.
Rad se bavi odnosom između ličnih afiniteta i estetskih izbora u kolekcionarskoj praksi Pegi Gugenhajm. Njeni potezi predstavljaju temelj za promišljanje identiteta kolekcionara, selektivnih strategija i samog koncepta zbirke. Upoređujući njene pristupe umetnosti i kolekcionisanju, analiziraju se načini na koje je uspešno delovala kao posrednica između umetničkih epoha, često prepoznajući vrednosti koje će tek kasnije dobiti institucionalno priznanje. Kao kolekcionarka i mecena, Gugenhajm narušava dominaciju patrijarhalno oblikovanih kanona – ne toliko otvorenom feminističkom kritikom, koliko suštinskim promenama u načinu delovanja. Njena ulaganja u umetnost – lična i finansijska – nisu bila vođena profitom, već stvaranjem kulturnog kapitala. Kroz modele delovanja bliske muzejskim praksama, oblikovala je novi umetnički pejzaž, utemeljen na sopstvenim istorijsko-umetničkim i estetskim principima. Taj impuls ne odgovara savremenim modernističkim ili postmodernim tumačenjima, već se uklapa u složeniju strukturu koju možemo opisati pojmom metamodernosti.
BRANKO VE POLJANSKI I NADREALISTIČKA KONCEPCIJA SLIKE
U kontekstu jugoslovenske avangarde Branko Ve Poljanski (1898–1947) poznat je kao publicista i pesnik, ideolog i aktivista zenitistizma (1921–1926). Tokom postzentitističkog perioda (1927–1947) gradio je karijeru slikara u Parizu, gde je stekao neposredne uvide u idejnu platformu i formalna rešenja nadrealizma. Uprkos animozitetima između lidera ova dva pokreta, znatan deo vizuelne produkcije Poljanskog proistekao je iz kreativne asimilacije nadrealističke koncepcije slike, koja se očitava na tematskoj i formalno-jezičkoj ravni, kao i u metaforici prizora. To potvrđuju njegovi radovi (auto)refleksivnih sadržaja u kojima se kao glavni toposi detektuju snoviđenje, ljubav i ludilo, a metodologija artikulacije vizuelnog iskaza počiva na primitivističkoj leksici, principu slobodnih asocijacija i postupku simuliranog automatizma. U nizu autoportreta, prikaza ženskih i muških likova, figura ili situacija Poljanski gradi sliku „drugosti“ belih Evropljana načelno i Sopstva posebno, problematizujući pitanja umetničke slobode, rodnih odnosa i društvenog morala. Iako nije u pitanju manifestni nadrealizam, reč je o idejno vrlo srodnom ali autohtonom poimanju i predočavanju vlastite persone i stvarnosti.
PREDSTAVE ODNOSA MODE I UREĐENJA ENTERIJERA U ČASOPISU ŽENA I SVET (1925−1941)
Časopis Žena i svet je izlazio na mesečnom nivou u periodu od 1925. do 1941. godine i bio je namenjen ženskoj publici, sa posebnim fokusom na određene teme kao što su moda, kuvanje i uređenje doma. Dok su javni gradski prostori dugo smatrani dominantno muškim, enterijer porodičnog doma je tradicionalno predstavljao sferu ženskog delovanja, što je ostalo prisutno i u međuratnom periodu. Ono što članke u časopisu Žena i svet čini posebno interesantnim i specifičnim jeste preplitanje domena ženske mode i uređenja doma. Ovakav vid transponovanja modnih trendova i ličnog stila na sferu dizajna enterijera predstavlja posebno interesantan i nedovoljno istražen aspekt svakodnevnog života u međuratnom Beogradu, pa je cilj ovog rada da dodatno istraži tu vezu, koja je plasirana u časopisu Žena i svet, ali i da potencijalno ukaže na srodne ideje u člancima drugih časopisa i dnevnih listova.
KOMUNICIRANJE SA STILOVIMA I LIKOVNOST U DELU ARHITEKTE BRANISLAVA MITROVIĆA
Branislav Mitrović je jedan od najistaknutijih domaćih arhitektonskih stvaralaca, profesor emeritus i akademik, a značaj njegovih ostvarenja je potvrđen nizom domaćih i međunarodnih nagrada. Realizacija Mitrovićevog opusa započela je kolektivnim stambenim zgradama i javnim objektima čiji je naručilac bila država u poslednjim decenijama socijalističke Jugoslavije, a traje i danas, prvenstveno se ostvarajući kroz jednoporodične vile, koje predstavljaju najdominantniji deo arhitektinog opusa od početka XXI veka, tako obuhvatajući skoro pedeset godina tokom kojih je došlo do značajnih promena kako društvenih okolnosti, tako i fenomena u umetničkom izražavanju. Izraziti likovni kvalitet Mitrovićevih dela istraživači su prepoznali već na početku njegove karijere, a o značaju likovnosti za svoj rad neretko je govorio i on sam. Zato je cilj ovog istraživanja da se preispita likovnost njegove arhitekture, odnosno da se ostvarenja Branislava Mitrovića analiziraju kroz prizmu raznovrsnih likovnih izraza i povežu sa tokovima prisutnim na arhitektonskoj sceni, kao i u drugim vidovima izražavanja u likovnim umetnostima, poput sculpture ili slikarstva. Prilikom pisanja rada korišćeni su različiti izvori, prvenstveno projektna dokumentacija i fotografije sačuvane u zaostavštini arhitekte, kao i aktuelna teorijska razmatranja iz oblasti arhitekture i drugih likovnih umetnosti, posebno ona povezana sa fenomenima postmodernizma, kritičkog regionalizma i dekonstruktivizma.
SEGMENT SRPSKE GRAFIKE XX VEKA SAČUVAN U OKVIRU FONDA KABINETA ZA GRAFIKU FAKULTETA LIKOVNIH UMETNOSTI U BEOGRADU
Rad se bavi zbirkom grafika deponovanih u Kabinetu za grafiku Grafičkog odseka Fakulteta likovnih umetnosti u Beogradu koje su nastale u periodu od početka okupacije tokom Drugog svetskog rata, tokom oslobođenja i za vreme uspostavljanja nove države i njenog poretka. Ovaj fond grafičkih listova mogao bi se definisati i kao svojevrsni kabinet retkosti imajući u vidu dela koja su u njemu pohranjena. Kroz rad se prate uslovi pod kojima je fond formiran, proces nastajanja, razvoj, sadržina, kao i uloga u nekadašnjim likovnim praksama. Sadržaj i konstantno dopunjavanje zbirke predstavljali su uslov uspešnog sprovođenja nastavnog plana i programa, ali i bili pokazatelji prisnog usvajanja evropskih likovnih i obrazovnih koncepata i tendencija.
Sva prava zadržana (c) 2017 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
ODELJENJE ZA UMETNIČKU DOKUMENTACIJU MUZEJA SAVREMENE UMETNOSTI U OTVORENOM PRISTUPU
ZASTUPANJE MOĆI: KULTURNA POLITIKA SAD U VREME DŽONA KENEDIJA
VORHOLOVI SKRIN TESTOVI: OD SLIKARSTVA DO PROŠIRENOG FILMA, I NAZAD
Ovaj tekst posvećen je Vorholovim skrin testovima i njihovoj vezi sa umetnikovim slikarskim i filmskim opusom. Približno pet stotina snimaka nastalih u periodu od 1964. do 1966. godine čini jedinstvenu galeriju ličnosti koje su obeležile njujoršku nezavisnu umetničku scenu šezdesetih godina dvadesetog veka. Preispitujući imanentne karakteristike filma kao umetnosti pokretnih slika, Vorhol stvara svojevrsne filmske portrete na granici fotografije i filma, slikarstva i performansa. U tekstu se analizira osoben Vorholov odnos prema filmskoj umetnosti koji je odredio hibridni karakter skrin testova, i ukazuje da se svaki od radova u ovoj jedinstvenoj celini može posmatrati kao samodovoljno umetničko ostvarenje, ali i da se, usled njihove istovremene primene u umetnikovim konceptualnim celinama i multimedijalnim spektaklima, oni mogu razumeti i kao sastavni deo Vorholovih složenih audio-vizuelnih eksperimenata koji su ga odveli na polje tzv. proširenog filma.
PROTOKOLI I PROCEDURE POSTAJANJA UMETNIKOM: DEJAN ANĐELKOVIĆ & JELICA RADOVANOVIĆ, KO JE NAJVEĆI SRPSKI UMETNIK?
Članak razmatra mehanizme konstruisanja i uspostavljanja institucije najvećeg nacionalnog umetnika u lokalnom svetu umetnosti onako kako su oni predočeni u video-radu Dejana Anđelkovića i Jelice Radovanović iz 2002. godine Ko je najveći srpski umetnik? Objašnjava se kontekst nastanka video-rada, kritička perspektiva koju rad zauzima u odnosu na pitanja artikulacije i organizovanja jedne umetničke zajednice, kao i u odnosu na svet ili sistem umetnosti koji se tokom poslednje decenije XX veka dramatično preoblikovao. Analiziraju se politička dimenzija video-rada i anticipacija politike estetike u potonjoj umetničkoj praksi Dejana i Jelice, značenja koja proizvodi i njihovi efekti, ali i medijski format samog rada.
KRITIČARSKI POGLED IZ JUGOSLOVENSKE PROVINCIJE. MILAN SELAKOVIĆ U SARAJEVSKOM PREGLEDU
Rad ima nameru da u zanemarenom nasleđu socijalne istorije umetnosti otvori novu perspektivu, i to pre svega skretanjem analitičke pažnje na delovanje Milana Selakovića u sarajevskom Pregledu (od 1937. do 1941. g.). U njegovom dijalogu sa tadašnjim standardima hrvatske kulturne scene nalazi se ozbiljna količina radnog materijala za razvitak jednog drugačijeg ugla u sagledavanju modernističke culture na širem (post)jugoslovenskom području. Analiza neće biti vremenski precizno razrešena, i funkcionalno će da fluktuira preko pasaža obeleženih Babićevim idejama i naknadnim, prevashodno Zidićevim istorizacijama. Identitetska pitanja neizbežno su dominantna, uz stalnu rotaciju klasne sa nacionalnom problematikom, odnosno vrednosno preklapanje unutrašnjih sa spoljašnjim radnim prostorima i sa naizgled neizvesnim mestom koje je u celokupnom kolopletu stvarnosti zauzimao Miroslav Krleža. Rad prepoznaje i insistira na idejnoj osovini Krleža–Selaković, ustrajavajući u činjenici avangardističke negacije koju su ova dva autora u mekanoj saradnji sprovela u strukturi hrvatske (jugoslovenske) umetnosti tridesetih Godina dvadesetog veka.
MANZANAR, BERLIN, VENECIJA: UMETNIČKE ISNTALACIJE TRANSNACIONALNE VIRTUELNE REALNOSTI
Manzanar, Berlin i Venecija su poznate turističke destinacije u Kojima posetioci žele da nauče i dožive istoriju mesta. Posebno Manzanar i Berlinski zid proizilaze iz efemernosti struktura koje je napravio čovek, kao i prošlosti od koje se ne može lako kreirati jedinstveni narativ, već narativ ispunjen komplikacijama i tenzijama. Zbog destrukcije, uklanjanja i – u slučaju venecijanskih laguna – opasnosti od poplave i erozije, ova mesta se sve češće prevode u prostor virtuelne umetnosti. Tekst razmatra radove savremene umetnice Tamiko Til (Tamiko Thiel) koja je, osim što je rekonstruisala ova mesta u virtuelnim 3D instalacijama Beyond Manzanar i Virtuelle Mauer: Re-Constructing the Wall, postavila ove lokacije u transnacionalnu perspektivu. Beyond Manzanar uspeva da prenese osećanje zatvoreništva koje nije povezano isključivo sa japansko-američkim iskustvima; Virtuelle Mauer omogućava impresivno iskustvo života u senci Berlinskog zida koje može biti primenjeno i na druge srodne kontekste. Na kraju, u instalaciji The Travels of Mariko Hōrō Tamiko Til ističe pitanje mogućnosti posredovanja Drugog. Tekst iscrtava način na koji je Tilova kreirala društveno angažovane umetničke radove o kulturnoj translaciji i pregovaranjima koja imaju potencijal da budu prevedeni u društvenu praksu.
U radu će biti reči o umetnici pop-arta Marisol Eskobar čija su dela dugi niz godina ocenjivana na osnovu svoje drugosti, bilo da se radilo o činjenici da je Marisol žena, njenom etničkom poreklu, egzotičnosti, svrstavanju njenih dela u dečju, primitivnu i folklornu umetnost. Tekst razmatra dela Marisol Eskobar koja prikazuju žene američke srednje klase šezdesetih godina, poziciju umetnice u okviru pokreta, načine na koje je ona posmatrana od strane javnosti i umetničkih kritičara.
RAZVOJ MODERNISTIČKOG SKULPTURALNOG JEZIKA OLGE JANČIĆ I ANE BEŠLIĆ
Cilj teksta je da komparativnom analizom ukaže na bitne sličnosti i razlike u delima Olge Jančić i Ane Bešlić u njihovoj modernističkoj fazi stvaralaštva. Polazeći od razvoja skulpturalnog jezika obe umetnice u kulturnopolitičkoj klimi socijalističkog realizma pedesetih godina, rad se bavi oblikovanjem i formiranjem jezika modernističke skulpture šezdesetih i sedamdesetih godina XX veka u Srbiji. Fokus je na težnji dve umetnice, predstavnicama posleratne generacije umetnika, za osvajanjem savremene plastičke problematike. Od radikalne redukcije forme koja počiva na simbiozi brankusijevske i arpovske organske oblikovne tipologije, kao i murovskih principa vitalne forme arhetipskih simboličkih potencijala utemeljena je polazna skulptorska orijentacija obe umetnice. Skulptorska evolucija Ane Bešlić kretala se od realističke i umereno stilizovane forme, ka svođenju na asocijativnu formu, do potpune autonomije oblika; Olga Jančić svoj razvoj od predmetnog ka asocijativnom i organskom artikuliše ekspresivnije, robusnije, dramatičnije i emotivno eksplicitnije.
POETIKA UMETNOSTI MARKA ČELEBONOVIĆA U TRIDESETIM GODINAMA XX VEKA
Nakon početnih umetničkih traženja u trećoj deceniji XX veka, u slikarstvu Marka Čelebonovića, jedne od ključnih ličnosti srpske umetnosti XX veka, tokom tridesetih godina nastaje zrela slikarska celina od formativnog značaja za njegov celokupan opus. Koristeći se bogatom istoriografskom građom kao polazišnom osnovom, a podstaknut savremenim metodološkim praksama i interpretacijama, rad analizira poetiku ove slikarske celine kroz njene ključne elemente, sa posebnim akcentom na kontekste koji doprinose njenom potpunijem razumevanju kao reakcije na kompleksne socijalne, političke, kulturne i istorijske promene koje su obeležile vreme u kojem je ona nastajala.
Rad se bavi fenomenom klasicizma kao preovlađujućom tendencijom u slikarstvu Vase Pomorišca (1893–1961). Fokus je usmeren na treću deceniju XX veka kada je umetnik najizloženiji uplivu renesansnih ideja i kada nastaju njegova najznačajnija dela urađena u duhu klasicizma. Analizom triju reprezentativnih kompozicija perioda: Parisov sud, Iskušenje Svetog Antonija i Kartaši, sagledavaju se klasicistički elementi na njima i dovode u vezu sa prerafaelitskim slikarstvom, čiji je uticaj bio presudan za formiranje umetnika u vreme njegovog školovanja u Londonu (1921–1924). Osvrt na faze pre i posle Londona ukazuje na to da umetnikovi rani radovi pokazuju klasicistički senzibilitet i afinitet prema realizmu, a da potonja ostvarenja ostaju stilski-formalno dosledna likovnim obrascima treće decenije. Podudaranje realističkih tokova dvadesetih godina u evropskom i srpskom slikarstvu sa Pomoriščevim opusom svrstava ga u okrilje moderne umetnosti, uz uvažavanje njegovog klasičnog izraza.
SIMPTOMI SRPSKE UMETNIČKE SCENE POSLE DVEHILJADITE
Sva prava zadržana (c) 2010 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
LOCIRANJE SINTAKSE: IZMENLJIVOST ODNOSA LIKOVNE PREDSTAVE I UPISANOG TEKSTA U SAVREMENIM POSLEDICAMA
VIZIJA RELIGIJE U DRAKULI BRAMA STOKERA FRENSISA FORDA KOPOLE
Tekst razmatra zašto film Drakula Brama Stokera Frensisa Forda Kopole ima tako religiozni karakter, te pokušava da ustanovi koliko je sam reditelj o tome imao svest, odgovarajući na pitanja: da li film nudi uobičajenu viziju vampira kao neprijatelja koji se mora uništiti ili, pak, pokušava da ponudi nešto drugo? Drugim rečima, da li je Kopola na liniji Stivena Kinga, koji vidi vampire kao monstrume koji moraju nestati radi našeg dobra ili deli poglede En Rajs koja ih doživljava kao drage monstrume (ako uopšte monstrume) i izrazito ljudska bića (čak i ako oni to više nisu), koja se mogu posmatrati kao reinkarnacije Isusa Hrista pošto, kao i on, imaju moć da spasu čovečanstvo? Ili Kopola sledi svoju sopstvenu viziju, ako uopšte i jednu?
POSTMODERN VERBAL DISCOURSE IN COPPOLA’S BRAM STOKER’S DRACULA
Pojam „postmoderno“ koristi se ovom prilikom kao vremenska odrednica vezana za holivudske filmove 80-ih godina 20. veka koji su se od „modernog“ odvojili napuštanjem dominantne političke artikulisanosti i obraćanjem više čulima nego intelektu. „Vrebalni diskurs“ opisuje formu i funkciju filmskog govora shvaćeno ili kao autonomni tekst ili, još uspešnije, integrisanog u sveukupni filmski stil kao „vizuelni zvuk“. Reč je o Kopolinom izboru (stilskom, semantičkom i fenomenološkom) da slušaocu-gledaocu ponudi iskustvo u kome će se podjednako obratiti i uhu i oku.
ISKUŠAVANJE LIMITA INTERPRETACIJE: DRAKULA BRAMA STOKERA I ISTOČNO EVROPSKI KONTEKST
Napuštanje tradicionalnih standarda knjževne kritike i otvaranje ka širokom spektru novih interpretacija omogućilo je jedno sasvim drugačije vrednovanje nesumnjivo “kanonskog” teksta kasne viktorijanske (i kasnije) horor literature, romanu Brama Stokera Drakula. Među brojnim novim “čitanjima”, zapaže se da tokom poslednjih decenija 20. veka politika postaje dominantni predmet analiza, premada i dalje ne smenjujući u potpunosti seksualnost. Pomenuta razmatranja mogu se grupisati u tri preovlađujuće kategorije (iako ne isključivo): Irska, Britanska imperija i Istočna Evropa viđena zapadnjačkim okom. Ovaj rad bavi se kritičkom analizom tekstova pripadajućih trećoj kategoriji.
SAVREMENI MUZEJ/MUZEJ SAVREMENE UMETNOSTI: DEBATA O SAVREMENOSTI (ŠTA JE SAVREMENO?) IZ LOKALNE PERSPEKTIVE
Pojam savremene umetnosti izaziva danas brojne nedoumice. Ako je nešto nazvano savremenim pre pedeset godina kako treba danas da ga zovemo? Da li ono automatski prelazi u kategoriju “modernog”? Ako je tako da li će onda svako “savremeno” postati “moderno” u muzeju sutrašnjice? Ili će biti “nakon-modernog”? Ili će možda postati “klasično”? Članak se bavi odgovorima na ova pitanja, mogućim smernicama delovanja “savremenih” muzeja danas, kao i problemom odsustva muzejskog prostora za savremenu ali i modern umetnost u Sofiji.
TRI FEMINISTIČKE ANALIZE IZGRADNJE ŽIVOTNE SREDINE
Tekst se bavi osnovnim razlikama u interpretaciji odnosa pola/roda/tela i prostora/mesta/dizajna u metodologiji nekoliko akademskih feminističkih pristupa, kroz njihovu kategorizaciju u tri vodeće grupe, definisane kao: “liberalno-humanistički feminizam”, “kritičko-teorijski feminizam” i “postmoderni feminizam”. Cilj rada je uočavanje glavnih elementa oko kojih su konstituisane navedene kategorije i njihovo pojašnjenje primerima, kako vezanim za konačna rešenja tako i za probleme sa kojima se žene u Australiji susreću baveći se arhitekturom.
AMERIČKI KRITIČARI DRUGE GENERACIJE – KRAUS, KOZLOV, KASPIT DEKONSTRUISANJE GRINBERGIJANSKIH POSTULATA
Američku umetničku scenu i njenu likovnu kritiku oko i nakon Drugog svetskog rata obeležila je pojava Klementa Grinberga. Međutim, u potonjim etapama u kojima su umetnost i kritika doživljavale novine, najbitnije promene vršene su upravo na liniji oslobađanja od uticaja njegovog autoriteta. Želja za metodološkim napuštanjem formalističkog obrasca, odvela je Rozalind Kraus ka poststrukturalističkim interpretacijama, dok je bunt Maksa Kozlova protiv jednostranosti tumačenja umetničkog dela kao isključivo estetskog fenomena urodio veoma značajnom analizom uticaja hladnoratovske politike na razvoj i interpretiranje američke moderne. Pozicija Donalda Kaspita je, sa druge strane, manje eksplicitno neprijateljska prema Grinbergu, ali njegov u osnovi filozofski pristup umetničkim fenomenima i insistiranje na društvenom kontekstu, čini da se i ovaj autor nađe na suprotnoj strain.
Analiza slike Paragraf 218 pokušava da razotkrije esencijalne i dinamičke ideje koje su stajale u pozadini piktoralnog rešenja Alis Leks Nerlinger. Pažljivo čitanje prethodnih istorizacija, poput onih Marše Meskimon i Atine Grosman, omogućava preciznu rekonstrukciju istorijske pozadine, uslovljavajuće po egzistenciju pomenutog artefakta. Za navedene istoričarke Paragraf 218 stoji u znaku trijumfa dominantno ženskog pokreta tokom 1931. godine, motivisanog pokušajem preuzimanja kontrole nad njihovim vlastitim telima, uz pomoć slobodno i masovno iskazane volje, kroz različite medijske manifestacije, za ukidanjem restriktivnih i represivnih zakonskih odrednica onemogućavajućih po individualan izbor u oblastima seksualnosti i reproduktivnih prava. Da bi ovakvo tumačenje moglo da bude podvrgnuto propitivanju i potencijalnoj dekonstrukciji, analiza je morala da za svoje potrebe osposobi nekolicinu odgovarajućih propozicija – tezu Rozi Brajdoti o specifičnim, rodno kodifikovanim konfiguracijama, kao i razmišljanja Žila Deleza o neparalelnim evoluiranjima subjekatskih entiteta unutar procesa gradnje značenja. Rad tako poprima formu tekstualne mreže, kao jedinog mogućeg pristupa problemu značenjskog dešifrovanja slike Alis Leks Nerlinger.
IZMEĐU POLITIKE I KULTURE: INTEGRALNO JUGOSLOVENSTVO I LIKOVNA UMETNOST
Ideologija integralnog jugoslovenstva bila je zasnovana na nizu složenih principa koji su negirali nacionalne karakteristike i individualne osobenosti Srba, Hrvata i Slovenaca. Osnovni sadržaj integralnog jugoslovenstva bila je ideja o primodijalnom jedinstvu Jugoslovena, shvaćenih kao jedinstvena nacija. Ova ideologija, međutim, nije predstavljala apstraktnu doktrinu o nacionalnom jedinstvu već je podrazumevala niz konstitutivnih elemenata koji su bili zasnovani na sistemima kulturne reprezentacije. Likovna umetnost je u tom sistemu imala zapaženo mesto, pre svega u toku prvih nekoliko decenija 20. veka kada je ideologija integralnog jugoslovenstva dostigla svoj zenit. U obilju umetničkih poetika toga vremena posebno se izdvajaju dva skulptoralna ciklusa hrvatskog umetnika Ivana Meštrovića (1883-1962) – Vidovdanski ciklus i Ciklus Kraljevića Marka – kao ključna legitimacija političke doktrine o jedinstvenoj jugoslovenskoj naciji i nužnosti stvaranja zajedničke države Južnih Slovena.
Sva prava zadržana (c) 2016 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0